Archipel

Beleef architectuur!

Lezing

Architectuur als versteende muziek

Metamorfose: transformaties / bewerkingen in Brugge

De titel van de lezing komt uit ‘Gespräche mit Goethe in den letzten Jahren seines Lebens’ van Johan Peter Eckermann.
Op maandag 23 maart 1829 noteert Eckermann volgende woorden van de meester: “Ik heb tussen m’n papieren een velletje gevonden, waarop ik de bouwkunst versteende muziek noem. En werkelijk, dat heeft wel wat; de stemming, die van bouwkunst uitgaat, kom het effect van muziek na.”

CONCERTGEBOUW BRUGGE

Begin oktober organiseert Archipel ‘bouwkunst als versteende muziek’ binnen het seizoensthema “Metamorfose: transformaties/bewerkingen” van het concertgebouw Brugge. Architectuur en Muziek!

Het concertgebouw noemt het inspirerende metafmorfoses in Brugge.

In een interview van 2009 naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Pacing through Architecture’ verhaalt Paul Robbrecht hoe via kleur, ritme en beweging in het gebouw worden aangebracht en hoe dit leidt tot een muzikaal aspect. “In het Concertgebouw in Brugge ontstonden de kleuren toen ik in een boek over het kleurgebruik bij Le Corbusier aan het bladeren was. Ik was getroffen door het woord ‘Farbenklavier’. Ook in het Engels noemt men een kleurenrij ‘a colour piano’. Een kleurenpiano: daar moesten we wel iets mee doen in Brugge. Kleur is een picturaal alibi. Een aanwezigheid die een eigen subversief verhaal inbouwt tegenover de zwaarte van architectuur. Maar ook een fluïdum, een lichte toets, een vorm van muzikaliteit.

Inspirerende metamorfoses: zeven noten in het ‘Farbenklavier’ van Brugge.

Zoals muziek het ontwerp van Robbrecht & Daem transformeerde, zo zetten wij zeven metamorfoses in de kijker, zeven noten in het ‘Farbenklavier’ van Brugge.
Noten die op een zinvolle hedendaagse manier met de historische context van Brugge omgaan. De zeven projecten worden op een enthousiaste manier door de respectievelijke architecten toegelicht. Nu er in Brugge op cultureel vlak een frisse en sprankelende wind waait hopen wij dat doorheen de bouwkunst van deze zeven metamorfoses ook de architecturale perceptie van de Bruggeling over zijn stad Brugge wordt geprikkeld.

Cultuurhuis De Republiek | Dertien 12.

Centraal in het Sint-Jakobskwartier te Brugge helpen wij mee de transformatie voor het gebouwencomplex ‘De Republiek’ te ontwikkelen tot een creatief ‘stadshuis’.
De Republiek is, naast een ‘stenen’ verbouwing, evenzeer een ‘mentale’ verbouwing binnen de wijk, waarbij wij inhoudelijk impulsen geven aan de culturele en stedelijke creativiteit van de historische binnenstad: een Brugs pilootproject rond innovatieve samenwerking. We leggen de kiem voor een netwerk binnen de Sint-Jakobswijk, waarbij we verbindingen ontginnen tussen de diverse spelers, organisaties, particulieren, toeristen en bewoners die allen op een steenworp van elkaar werken, wonen en ontspannen. De manier waarop we dit eeuwenoud patrimonium en haar grote binnentuin transparanter verweven met de omgeving, laat het bouwblok sprankelend participeren met het stadsleven. Een nieuw ‘open office’ voor creatieve ondernemers wordt op het huidige platte dak gebouwd, waardoor de stedelijke site gedensifieerd wordt, zonder onnodig open ruimte te bebouwen. De historische voetafdruk en -patronen in een erfgoedstad als Brugge vormen behalve een uitdaging voor stadsvernieuwing een uitermate intrigerende setting voor toekomstige impulsen, met de verbouwing van de republiek als katalysator voor de spitante toekomst van Brugge. Met onze energieke generositeit hopen we een besmettelijk kompas te zijn, een hefboom voor toekomstige, buurtversterkende dynamieken binnen onze (zee)stad.

Project Ruth Sint-Jacobsstraat | Urbain architectencollectief.

urbain architectencollectief is een collectief van architectuur- en stadsontwerpers in 2007 opgericht door ir.arch. David Claus, ir.arch. Dieter Delbaere en arch. David Niville. Het collectief bouwt aan een rijk portofolio met projecten van diverse schaalniveau’s en met verschillende programma’s. Het collectief werkt aan de verbouwing en nieuwbouw van woningen, kantoren en publieke gebouwen. Daarbij is de herbestemming van gebouwd erfgoed heel dikwijls een onderwerp. Tegelijk is het ook actief op stedenbouwkundige projecten: master-, beeldkwaliteits-, inrichtingsplannen, stadsontwerpen én kerkbeleidsplannen.

Urbain architectencollectief beoogt sterk overwogen, doorgronde en duidelijke ontwerpvoorstellen. Ze zijn een duidelijk antwoord op de programma-eisen, het budgettaire kader en de ruimtelijke context. Het werk, zowel architectuur als de stadsontwerpen en -studies, kenmerkt zich door een duidelijke (maatschappelijke) stellingname doch tegelijk een sterk pragmatische, rationele en realistische houding.

Project boetiek Ruth
In de Sint-Jakobsstraat verbouwt urbain architectencollectief een historisch hoekpand. Het gaat om een winkelpand met bijhorend appartement en een naaiatelier op zolder. Door de positie op de hoek van de Sint-Jakobsstraat en de Ezelstraat, is er nagenoeg geen buitenruimte achteraan op het perceel, dat door de jaren heen dichtbebouwd raakte door verschillende aanbouwen.
Daglicht komt er enkel binnen via dakkoepels.
De opdrachtgever wenst in het pand een nieuwe winkelruimte in te richten, gecombineerd met een duplex appartement en drie studentenkamers met gemeenschappelijke keuken.
Het perceel wordt ontpit. Zo ontstaat een grotere buitenruimte en kan meer licht tot in de leefruimtes gebracht worden. Een nieuwe traphal wordt ingepast om de circulatie naar alle entiteiten te regelen. Zowel de winkel als het appartement en de drie studentenkamers worden ontsloten door de traphal. De traphal sluit aan op de inkomhal van de benedenverdieping. De trappenkoker wordt volledig beglaasd voorzien, met stalen schrijnwerk en geprefabriceerde betonnen trappen.
Het ontwerp zet in op een hoge graad van duurzaamheid, een uitdaging gezien het historisch karakter van het pand en de strenge regelgeving in de Brugse Binnenstad. Om de voorgevel in haar oorspronkelijke staat te bewaren wordt gekozen om het gebouw volledig langs de binnenzijde te isoleren en te werken met stalen voorzetramen, die in de isolerende lijn geplaatst worden. Tegelijk wordt een ventilatie systeem D met warmterecuperatie voorzien in het duplexappartement – winkel en studentenkamers worden uitgerust met een ventilatiesysteem C, met roosters in de ramen aan de koerzijde.
De uitvoering werd zorgvuldig voorbereid omwille van de complexiteit van de verbouwing. Het plaatsen van een kraan op de locatie is geen evidentie (de Sint-Jakobsstraat is één van de belangrijke invalswegen naar het centrum van Brugge). Daarom werd een systeem van prefabricatie bedacht voor de uitvoering van de stalen structuur van de trappenkoker. Door deze als een samenstelling van verschillende stalen kooien op te vatten, kan de koker in één dag gemonteerd worden. Aansluitend kunnen de prefab trapvleugels en bordessen van bovenaf in de koker geplaatst worden.
Enkele eenvoudige ingrepen zorgen voor een juiste ruimtelijkheid in de winkel en een interne trap verzorgt de verbinding tussen de gelijkvloers en de verdieping. Veel aandacht werd besteed aan de positie van een nieuwe vide, uitgaande van een structurele logica.

De Gouden Boom |3 architecten.

Het project Gouden Boom staat voor hedendaagse architectuur in het historisch centrum van Brugge. Een doordacht samengaan van authenticiteit, design en leefcomfort.
Het project ent zich op de oude site van brouwerij ’t Hamerken waar al sinds 1455 bier werd gebrouwen. Het inbreidingsproject is opgebouwd rond een centraal, groen binnenplein en voorziet 32 appartementen met een ruim leefterras, één woning en vier handelsruimtes. Ondergronds zijn er autostaanplaatsen voorzien, bovengronds een ruime fietsenstalling. Het binnengebied wordt overdag opengesteld als publieke doorgang tussen Langestraat en Verbrand Nieuwland. Een fris wit gebouw rond een groen binnenplein refererend naar het begijnhof. Wie in Brugge rondloopt ervaart niet het wit, maar de vele rijk geschakeerde kleuren van baksteen en pannen. Om die reden werd gekozen voor een veelkleurige leisteen, waarmee zowel de muren als de daken bezet zijn. Ze kleuren, bundelen en markeren het ensemble en vormen met de schuine daken en muren een opgewekt architectonisch geheel. Het project wil geen groot gebaar zijn, maar is van binnenuit ontworpen met aandacht voor bezonning en zichtlijnen. De complexiteit wordt niet in een oogopslag gevat, ook door de voortdurende wisselwerking tussen het nu en het verleden. De brouwerijketel en de schoorsteen herinneren aan het industriële verleden. De doorzichten doorheen de gebouwen geven vanop de leefterrassen een zicht op de Brugse skyline.

Basisschool De Springplank | Studio Thys Vermeulen & Carton123.

De Springplank markeert een soort standaard, een schoolvoorbeeld van publieke architectuur die eenvoud en dienstbaarheid als norm stelt.
Dit project voor een nieuwe basisschool werd gebouwd op een mooie neogotische site in het centrum van Brugge. Het gebouw met zijn uitgesproken dakenvorm zoekt een empathische band met zijn historische context. Een verfijnde dieprode baksteenarchitectuur met een sterke verticale ritmering gaat in op het neogotische thema van de historische buurgebouwen.
Het project werd bekroond met de ‘Prijs voor Architectuur West-Vlaanderen 2015’, een vierjaarlijkse prijs voor excellente gebouwen. De jury loofde het discreet doch doortastend ensemble van klassen. Het bakstenen bouwvolume voert een beheerste pas-de-deux met de bestaande school … Ondanks de schaarse publieke middelen staat hier een architectuur van de soberheid die qua ruimte en beleving toch een genereuze indruk maakt. Basisschool De Springplank markeert een soort standaard, een schoolvoorbeeld van publieke architectuur die eenvoud en dienstbaarheid als norm stelt.

Historische diephuizen | Atelier Tom Vanhee.

De opdrachtgever wenst de woning van de 2 beschermde 17de eeuwse private diephuizen opnieuw te activeren. Deze ambitieuze onderneming samen met het overleg met de overheden vormt de drijfkracht van dit project.

Huyze Hertsberge | Viérin Architecten.

Een intieme stadstuin, uitgevend op de schilderachtige Groene rei in Brugge, vormt het decor van dit kleine project. Huyze Hertsberghe is een gerenomeerd gastenverblijf met vijf kamers.
In de hoek tussen de woning en de oude orangerie bouwden we een wintertuin met kleine keuken en eetplaats voor de gasten. De bijzondere setting, gekoppeld aan de kleine maat van het nieuwe bouwsel, verlangt naar een zeker raffinement. Tegen de achtergevel van het woonhuis zetten we het dak hoog aan boven het raam van het salon, zodat we er de lichtinval zo min mogelijk verstoren. Aan de andere kant sluiten we aan op het dak van de kleine orangerie. Dit resulteert in een scheluw glooiend dak, gedragen door een opeenvolging van gechromeerde portiekjes die de verdraaiing van de ene naar de andere vorm in stapjes verwezenlijkt. Over het met lood beklede dak laten we het regenwater van het woonhuis mee de tuin in vloeien, wat de dakvorm benadrukt, alsook de bijzondere relatie tussen tuin en wintertuin.

Heraanleg ’t Zand | West 8 & Snoeck Partners.

Een plan dat de middeleeuwse structuur van Brugge herstelt en de lelijke dwarsdoorsnede, die in de 20ste eeuw West-Brugge afscheidde van de binnenstad, ongedaan maakt…Bovendien wordt in dit project ‘t Zand niet zomaar een dak boven een parking, maar een volwaardig plein. (dixit Burgemeester Landuyt 2015)
Het ontwerp heeft de ambitie de maximale beschikbare ruimte ten behoeve van een multifunctioneel gebruik in balans te brengen met de intimiteit die noodzakelijk is om het plein attractief en gezellig te maken. Het plein wordt voorzien van een robuuste bestrating in een mozaïek van vlakken en van de nodige technische voorzieningen om een multifunctioneel gebruik toe te laten. Binnen de opdracht worden nieuwe toegangen tot de ondergrondse fietsenstalling gebouwd en een gedeelte van de reien geopend. Door zijn ligging, volwaardig binnen de historische kern, vormt ’t Zand een belangrijke schakel in het netwerk van pleinen. De stedelijke evolutie van ’t Zand heeft het plein reeds verschillende malen getransformeerd in beeld en beleving. Een opeenvolging van ingrepen; spoortracé, weginfrastructuur, overwelving rijen, hebben steeds meer afstand genomen van een evenwichtige inpassing van het plein binnen het middeleeuwse stadsweefsel. Daardoor is een barrière ontstaan tussen centrum en West-Brugge. Het plein was functioneel, maar voelde groot en leeg aan. Het is de bedoeling om het plein opnieuw een volwaardig ‘Brugs’ karakter te geven met zijn waardevolle historische- culturele en landschappelijke lagen. De herinrichting is gebaseerd op een subtiel beklemtonen van enkele reeds aanwezige ruimtelijke kenmerken.
• Parkbeleving op het plein. Het centraal gelegen plein, ’t Zand, uit oorsprong gelegen tussen Zuid en Noordzandstraat, bewaart zijn open karakter. Vanuit zijn multifunctionele gebruik behoudt het plein zijn maximale openheid.
• Reduceren autoverkeer. Het autoverkeer wordt maximaal gereduceerd maar voorziet wel in de noodzakelijke bereikbaarheid en aansluiting van het stratenweefsel.
• Vervolledigen van de pleinrand. De gapende leegte ter plaatse van de tunnelmond nabij de Smedenstraat wordt ingevuld met een gebouw. Het vervolledigen van de pleinwand door een nieuw gebouw omsluit het plein alzijdig.
De bestrating wordt als een mozaïek van vlakken ingevuld. Een reeks van schalen worden hierdoor bij elkaar gebracht; de grote schaal van ’t Zand in relatie tot de andere grote pleinen in de binnenstad zoals Markt en Burg. De gefaceteerde opdeling sluit aan bij de meer intieme ruimte rond het Concertgebouw.

Lezing

Wanneer?

do 05 oktober 2017 20:00

Waar?

Concertgebouw
Het Zand
8000 Brugge

Publicaties


In samenwerking met:

Met de steun van: