Archipel

Experience architecture!

Lecture

Schuiten & Peeters (BE)

+ visit exhibition

De sage wil dat illustrator François Schuiten en scenarioschrijver Benoît Peeters rond 1980 in het Brusselse Justitiepaleis bij toeval een doorgang ontdekten naar een parallelle wereld. Hun lange reis doorheen deze wereld leverde hen een schat aan informatie op en betekende de start van de stripreeks ‘de Duistere Steden’ waarvan er na 28 jaar nog steeds boeken verschijnen. In elk album van ‘de Duistere Steden’ wordt de lezer meegenomen naar een door de auteurs verzonnen stad die alle deel uitmaken van hetzelfde universum. Op die manier creëren Schuiten en Peeters een imaginaire wereld, die stukje bij beetje, album na album, wordt blootgelegd voor de lezer. ‘De Duistere Steden’ is echter meer dan stripverhalen. Verschillende nevenprojecten zoals een website, tentoonstellingen, reportages en ook daadwerkelijke architectuur geven steeds meer gestalte aan deze fantastische wereld.

Dat hun imaginaire ruimte sterke gelijkenissen vertoont met onze wereld, leidt geen twijfel, zij zit namelijk vol elementen uit onze wereld die toch ook weer anders zijn. Het is dan ook uiterst boeiend om te ontdekken wat het imaginaire of de verbeelding doet met onze wereld, en meer specifiek met de wereld van de architectuur en de stedelijke omgeving die een zeer belangrijke plaats innemen in het universum van Schuiten en Peeters. Aldo Rossi wist reeds in zijn ‘L’architettura della Città’ dat de stad een zekere aantrekkingskracht blijkt te bezitten. Net omdat zij een deel is van onze leefwereld, of misschien beter: wij een deel zijn van de wereld van de stad en op geen enkele manier hieraan kunnen ontkomen. Ook Schuiten en Peeters ontsnapten hieraan niet. De reeks van ‘de Duistere Steden’ zit bol van verwijzingen naar of letterlijke kopieën van architectuur of stedelijke decors. Door het transformeren hiervan komt er een architectuur van de verbeelding tot stand. Deze imaginaire architectuur legt bepaalde verbanden bloot die in onze eigen architectuur verborgen blijven maar hier nadrukkelijk op de voorgrond treden. Schuiten en Peeters hebben het over ‘duistere stedelijkheid’:de duistere of donkere kant van urbanisme, de droom- of nachtmerriezijde. Hierbij doemt onmiddellijk het beeld van de stad ‘Urbicande’ op, dat met zijn allesoverheersende architectuur en planning zo dwingend overkomt dat het lijkt alsof de stad de mens heeft overwonnen. Niet onbelangrijk hierbij is dat de futuristische projecten van de Italiaanse architect Antonio Sant’Elia een zeer belangrijke basis vormden voor dit beeldverhaal.

Donker en duister is zeker ook het verhaal van ‘De Toren’ met een onweerstaanbare drang naar overheersende hoogte. De grafische interpretatie voor ‘De Toren’ bestond uit een serie gravures met afbeeldingen van eindeloze kerkers, Carceri, gemaakt door Giovanni Battista Piranesi, waaraan het hoofdpersonage ook zijn naam te danken heeft. De donkere gangen van de toren waarin Giovanni rondwaart, creëren hetzelfde gevoel als Piranesi’s kerkers waarin menselijke figuren zijn verzonken.

Niet in het minst is Brussel een belangrijke inspiratiebron voor de auteurs. Het meest expliciet is dit terug te vinden in het album ‘Brüsel’, maar ook in de andere steden van het universum zien we gedeeltes van Brussel opduiken. Zonder Brussel waren er volgens Schuiten en Peeters zelfs geen Duistere Steden. Brussel is met heel zijn achtergrond een formidabel gegeven om verhalen over steden te schrijven. Met de breuken, waanzin en megalomane projecten is het een ideale stad om stedenbouwkundige catastrofes in de schijnwerper te plaatsen.

De stad is volgens Schuiten en Peeters een organisch geheel, niet alleen gevormd door architectuur, maar eveneens door verhalen, emoties en herinneringen. Het is dan ook niet toevallig dat reeds eerder Aldo Rossi is aangehaald, want ook hij beschouwt het geheugen als de rode draad van de complexe structuur van de stad. Het geheugen – de herinnering – zorgt ervoor dat het universum herkenbaar en daardoor geloofwaardig wordt, want bovenal willen de auteurs dat we echt geloven in hun universum. “Wij willen dat de lezer gelooft in onze steden en onze verhalen, dat hij toetreedt in de droom, de fantastische dimensie aanvaardt als een evidentie.” Het kan op z’n minst worden gezegd dat de reis langs ‘de Duistere Steden’ indrukwekkend, imaginair, fantastisch en duister is. Hoe meer je te weten komt, hoe meer je het gevoel hebt dat je eigenlijk maar heel weinig weet. Maar de reis, en de rijkdom aan indrukken die op ons afkomen, doen verder dromen... Soms herkenbaar, dan weer bevreemdend, maar nooit laat het los.

Sigrid Decramer

1 ROSSI, Aldo, De architectuur van de stad, (1966) 1977

2 JANS, Michel, DOUVRY, Jean-François, BRUNON, Claude Françoise, Schuiten & Peeters, Autour des Cités Obscures, Mosquito, St Egrève, 1994

3 BAETENS, Jan, Entretien avec Benoît Peeters, 14/09/2001

Programme

21 april 2008 - 20u30

Lezing door François SCHUITEN en Benoit PEETERS

Zie omschrijving hierboven.

Locatie:
Universiteitsbibliotheek, Rozier 9, 900 Gent

21 april - 17 mei 2008

Tentoonstelling: Stripcultus van Architectuur

Ingekleurde, grootschalige tekeningen door François Schuiten

‘Stripcultus van Architectuur’ is een mooie tentoonstelling over het werk van François Schuiten, met o.m. een selectie originele werken, waaronder ook zeldzame en onuitgegeven beelden. Zo hangt er werk dat Schuiten maakte voor Leuven, ontwerpen voor het muziekfestival van Wenen, maar ook Schuitens scenografie voor de Wereldtentoonstelling van Hannover. Verder zijn er natuurlijk talrijke originele werken te zien uit Schuiten & Peeters’ succesreeks ‘de Duistere Steden’, in relatie gebracht met architectuurtheorie. Archipel zal de bezoeker onderdompelen in het bevreemdende universum van deze twee topauteurs.

De binnenkort door Robbrecht en Daem Architecten te renoveren Universiteitsbibliotheek van Gent – bij velen eerder bekend als de ‘boekentoren’ – vormt de ideale omkadering voor het werk van François Schuiten. Het gebouw werd ontworpen door de wereldberoemde Belgische architect Henry van de Velde, en is op zich al een stimulans om de expositie te bezoeken. Samen met Victor Horta was van de Velde de belangrijkste exponent van de Belgische Art Nouveau.

Locatie:
Universiteitsbibliotheek, Rozier 9, 9000 Gent
werkdagen van 8 tot 17u

25 april 2008 - 20u00

Filmavond

kortfilm ‘Aux Frontières de l’Image’ (2003)
docudrama ‘Le Dossier B’ (1995)
door François Schuiten, Benoît Peeters en Wilbur Leguebe

‘Le dossier B’ is de naam van een boek dat verscheen in 1960, maar tegenwoordig onvindbaar blijkt te zijn. Het legde het bestaan bloot van een sekte van invloedrijke personaliteiten die Brussel wilden vernietigen om een nieuwe, parallelle stad te bouwen. In deze fictieve documentaire trekt een journaliste op onderzoek uit. Het resultaat is een beklijvende reis tussen realiteit en fictie, die leidt tot een verrassende hypothese omtrent de symptomatische vernielingsdrang in de Belgische hoofdstad.

Locatie:
Film-Plateau, Paddenhoek 3, 9000 Gent
(verbindingssteeg Voldersstraat-Kalandeberg)

7 mei 2008 - 14u00-18u00

Workshop

integratie van kunst in de stad door Benoît

Locatie:
Hogeschool voor Wetenschap en Kunst, campus Sint-Lucas, Hoogstraat 51, 9000 Gent

9 mei 2008 - 20u00

Filmavond

animatiefilm ‘Taxandria’ (1995)
door Raoul Servais, decors door François Schuiten

Niet alleen in het kader van het evenement rond Schuiten & Peeters, maar eveneens ter ere van Raoul Servais’ 80ste verjaardag op 1 mei 2008, toont Archipel deze bijzondere film, waarvan zelfs Servais geen kopie bezit. Een 11-jarige jongen hoort van een vuurtorenwachter over Taxandria, waar alle vooruitgang en technologie is uitgebannen. Ook alle beelden en afbeeldingen zijn er verboden, maar iedereen zou gelukkig zijn. Taxandria is een dictatuur waar een eeuwig heden heerst nadat er een grote ramp heeft plaatsgevonden die werd veroorzaakt door techniek. Voor de mannen wordt van hogerhand bepaald wat zij als beroep zullen uitoefenen; de vrouwen mogen slechts baren. Aimée, die bezeten is van tekenen, gaat desondanks tegen de onderdrukking in en zorgt uiteindelijk voor een nieuwe vrijheid. Servais plaatste acteurs van vlees en bloed in een volledig getekende wereld, die gemodelleerd is naar het oeuvre van de schilder Paul Delvaux. Het resultaat is een af en toe Kafkaëske lust voor het oog.

De titel van de film is ontleend aan de indertijd gelijknamige Romeinse provincie, gelegen in de Antwerpse Kempen en bekend om de talrijke taxusbomen die er groeiden. De film speelt zich echter af op het einde van de 19de eeuw in een stad aan zee vol gebouwen in neo-classicistische stijl. Taxandria ontving de grote prijs en de prijs voor de beste Europese fantastische film op het Festival van Rome, augustus 1996.

Locatie: Film-Plateau, Paddenhoek 3, 9000 Gent (verbindingssteeg Voldersstraat-Kalandeberg)

(extern)Meer info":http://www.film-plateau.ugent.be/

14 mei 2008 - 14u00-18u00
Workshop - Strip in architectuur

door Evert Crols, B-architecten

Locatie:
Universiteit Gent, Jozef Plateaustraat 22, 9000 Gent

14 mei 2008 - 20u

Architectuurlezing OMA-AMO

Openingslezing conferentie Analoge ruimten, zie analogousspaces

Locatie:
Auditorium van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit Gent, Tweekerkenstraat, 9000 Gent
(nieuw gebouw door PV Xaveer De Geyter en Stéphane Beel Architecten)

15-16-17 mei - 20u30

conferentie analoge ruimten

Interdisciplinaire conferentie over Analoge Ruimten
georganiseerd door de vakgroep architectuur en stedenbouw, de universiteitsbibliotheek en de vakgroep telecommunicatie en informatieverwerking
zie ook: analogousspaces

Locatie:
Universiteit Gent, Jozef Plateaustraat 22, 9000 Gent

Lecture

When?

Mo 21 April 2008 20:30

Where?

Universiteitsbibliotheek De Boekentoren
Rozier 9
9000 Gent
Belgium
map

Publications


In cooperation with:

Universiteitsbibliotheek
Film-Plateau
Hogeschool voor Wetenschap en Kunst, campus Sint-Lucas
Universiteit Gent