Mag ik binnen? + Even it out
Voor dit project ontwikkelden we twee spellen die functioneren als alternatieve architecturale onderzoeksmethoden. In plaats van te vertrekken vanuit een klassieke analyse of een vast ontwerpvoorstel, gebruiken onze spellen interactie, observatie en onderhandeling als middel om een gebouw en zijn omgeving beter te begrijpen.
Het onderzoek vertrekt vanuit een Amelinckxgebouw in Deurne, langs de Turnhoutsebaan. Tijdens onze eerste bezoeken viel op hoe gesloten en gecontroleerd de site aanvoelde. Hoge hagen, verkeersborden, camera’s en waarschuwingssignalisatie maakten duidelijk dat de ruimte enkel bedoeld leek voor bewoners. Hoewel het complex zich midden in de stad bevindt, voelde de omgeving niet publiek toegankelijk aan.
Vanuit deze ervaring ontstond de vraag: welke rol speelt de toevallige voorbijganger in de architectuur van een woongebouw? Wordt die persoon meegenomen in het ontwerp van zulke ruimtes? En hoe kunnen bewoners en voorbijgangers samen nadenken over de toekomst van hun gedeelde omgevi
Mag ik binnen?
Het eerste spel werd ontwikkeld als observatie- en onderzoekstool. Het spelbord is opgebouwd uit elementen die we op de site verzamelden: verkeersborden, waarschuwingen, mededelingen en andere visuele signalen uit de inkomhal en de buitenruimte. Daarnaast voegden we kaarten toe die onze eigen observaties en gevoelens vertalen. Spelers nemen de rol aan van een voorbijganger die probeert toegang te krijgen tot het gebouw en geconfronteerd wordt met bewoners, regels en barrières.
Het spel functioneert als een alternatief voor een klassiek interview. Door samen te spelen ontstaat een informele situatie waarin bewoners hun ervaringen makkelijker delen. Om bewoners op een respectvolle manier te betrekken, stuurden we vooraf een brief waarin het project en de deelname werden uitgelegd. Uiteindelijk speelden we het spel met drie bewoners. Hun inzichten werden verwerkt in nieuwe kaarten en uitbreidingen van het bord, waardoor het spel voortdurend evolueert en verschillende perspectieven zichtbaar worden.
Uit deze gesprekken bleek dat bewoners vaak weinig stilstaan bij de ruimtelijke organisatie van hun omgeving, of terughoudend staan tegenover verandering. Tegelijkertijd wordt verandering onvermijdelijk door toekomstige stedelijke ontwikkelingen rond de site. Nieuwe plannen tonen het gebouw als een “eiland” in een groen, publiek landschap gericht op voetgangers en fietsers. Hierdoor zullen bewoners en voorbijgangers elkaar steeds vaker ontmoeten.
Even it out
Deze vaststelling leidde tot het tweede spel, dat focust op ontwerp en onderhandeling. Waar het eerste spel observeert, probeert het tweede spel actief nieuwe mogelijkheden te ontwikkelen. Het spel brengt bewoners en voorbijgangers samen rond concrete ruimtelijke scenario’s.
Elke ronde behandelt een specifieke plek van de site en toont twee extreme situaties: één die volledig gericht is op de bewoner en één die volledig gericht is op de voorbijganger. Via begeleidende vragen discussiëren de spelers over veiligheid, toegankelijkheid, privacy en gebruik van de ruimte. Vervolgens zoeken ze samen naar een “middle ground”: een evenwichtige ontwerpoplossing die beide perspectieven probeert te verenigen.
De voorstellen worden vastgelegd op tekenkaarten en geëvalueerd met stemkaarten. Zo ontstaat een voortdurende onderhandeling waarbij spelers reflecteren over wie voordeel haalt uit bepaalde ruimtelijke keuzes en hoe evenwicht bereikt kan worden.
Met deze twee spellen stellen we een alternatieve houding voor binnen architectuur en stedenbouw. De spellen zijn geen eindontwerp, maar een methode om te luisteren, te observeren en samen na te denken vóór er ontworpen wordt. Ze maken complexe sociale en ruimtelijke relaties bespreekbaar en tonen hoe architectuur ook kan functioneren als participatief proces.
Belangrijk is dat deze methode niet beperkt blijft tot deze specifieke site. De spellen zijn flexibel en kunnen aangepast worden aan andere gebouwen, buurten en gemeenschappen. Zo vormen ze een bruikbaar instrument voor participatief onderzoek en collectieve ontwerpprocessen.
