Tussen in: leren van het Japanse concept ‘MA’
TOEGANG GRATIS
Opening expo met openingslezing
Reserveren noodzakelijk
Hoe kunnen we ruimte heroverwegen door onze ingeburgerde noties over ruimte opzij te zetten? Sinds de renaissance wordt ruimte in het Westen bepaald door lineair perspectief: een vooraf bepaald systeem waarin diepte wordt berekend en de positie van de kijker vastligt. Ruimte wordt gepresenteerd als een ‘gesloten’ ervaring. Daarentegen biedt het Japanse ruimtelijke denken een dynamisch en relationeel begrip van ruimte, waarbij de kijker een actieve rol speelt in het waarnemen van diepte – die ontstaat door interactie, beweging en tijd.
De Japanse cultuur is geworteld in een diepe eerbied voor de natuur en omarmt het idee van het ‘tussenin’: tussen mens en natuur, binnen en buiten, cultuur en context. Dit bevordert een ruimtelijke ervaring die voortdurend verandert en openstaat voor participatie. Het concept van ‘MA’, dat in 1978 door Arata Isozaki aan het westerse publiek werd geïntroduceerd in zijn tentoonstelling MA: space – time in Japan, geeft deze tijdelijke en relationele benadering van ruimte weer. In de studio ‘Learning from Japan: spatial lexicon’ gaan we uit van deze ideeën en zoeken we naar mogelijkheden in deze interculturele dialoog door te lezen, te interpreteren, te schetsen, te tekenen, te schrijven… Zo ontwikkelen we een ‘ruimtelijk lexicon’: dit opent nieuwe mogelijkheden voor ontwerpbenaderingen die zowel lokaal gegrond zijn als wereldwijd weerklank vinden.
Beeld workshop studio met Mio Tsuneyama & Fuminori Nousaku in De Koer, Gent, 2025
Karla Schätzle
Interpretatietekening van de Villa Katsura
Interpretatieve schetsen voor studenten MA1 op bezoek in Louvre Lens, van SANAA architecten.
De expo bestaat uit vier delen.
Het eerste deel zoomt in op de expo van Arata Isozaki, die aan het Westen het begrip ‘ma’ positioneert om voeling te krijgen met de eigenheid van Japanse ruimte. In de jaren 70 was er enorm veel belangstelling en nieuwsgierigheid naar het waarom de Japanse architectuur zich zo differentieerde. Isozaki heeft een heel eigen insteek om de mystiek rond Japanse ruimte hoog te houden. De expo sloeg in als een bom en reisde de wereld rond. Isozaki introduceerde zeven ruimtelijke begrippen (later voegde hij er nog twee aan toe) die op een atmosferische en ervaringsgerichte manier dienden gevoeld te worden. Op een suggestieve manier leert men ‘ma’ vanuit diverse invalshoeken te begrijpen.
ARATA ISOZAKI
MA Espace-Temps du Japon, catalogue 1978
Het tweede deel focust op 10 hedendaagse architecten, vooral de jongere generatie met als boegbeeld Toyo Ito. Ook zij introduceren de architectuurtaal, onder de vorm van woorden en tekeningen, om een ruimtelijke strategie tot uitdrukking te brengen. Waar staan ze voor? Hoe leeft het verleden voort? Wat is hun visie? Hoe kunnen zij een boodschap brengen in het architectuurdiscours van vandaag?
TOYO ITO
Akihisa Hirata
HIDEYUKI NAKAYAMA
Het derde deel laat onderzoek van studenten zien, ten opzichte van de basis van beide eerste delen. Hiertoe doen ze ruimtelijk onderzoek naar de Katsura Villa, naar de expo van Isozaki, naar het Umbrella House van Kazuo Shinohara (herbouwd in Vitra Museum), het Louvre Lens museum van SANAA en vele andere projecten van Japanse architecten in Europa. Via schetsen, tekeningen, teksten, reflecties, maquettes,… trachten studenten de ruimtelijke impact van het Japanse ruimtelijke architectuurdiscours te vatten.
Louvre-Lens, tekening van Elina Leeuws
Katsura Imperial Villa, tekening van Sébastien Carbonez
The Umbrella House, tekening van Joseph Liu
The Umbrella House, maquette van Laure Ketelers
Het vierde deel toont studentenwerk. Hoe zij geïnspireerd en getriggerd worden door “Learning from Japan” om een eigen architectuurtaal te ontwikkelen.
Tekening van Panjie Chen
Tekening van Ying Sun
Maquette van Hana Korytarova en Csenge Plander
Tekening van Rieke Dekoninck
Programma
- Donderdag 10/12 om 20:00: opening expo met openingslezing door Hera Van Sande, met aansluitend bezoek expo
- Woensdag 16/12: open jury van MA1 studio Learning from Japan, in de gang aan de expo ruimte, vrij te bezoeken van 9u – 18u
- Vrijdag 11/12 – vrijdag 18/12: bezoek aan de expo van 14u – 18u
Er worden diverse rondleidingen georganiseerd, op aanvraag via mail naar hera@archipelvzw.be