Retaking Recollecting landscapes
In dit onderzoek wordt de evolutie van het landschap rond het Galgeschoor in Lillo, Antwerpen onderzocht aan de hand van het fotografisch project Recollecting Landscapes. Dit gebied, tegenwoordig een enclave binnen de Antwerpse haven, illustreert de voortdurende spanning tussen natuur, industrie en erfgoed.
1904 – Jean Massart
Onderzoek Lillo Galgeschoor
1980 – Georges Charlier
Onderzoek Lillo Galgeschoor
Lillo
Historisch gezien ontwikkelde Lillo zich van een ingedijkt landbouwgebied met een strategisch fort tot een beschermd dorpsgezicht, omsloten door haveninfrastructuur. Waar het nabijgelegen Doel onder druk staat en grotendeels ontvolkt is, bleef Lillo beter bewaard dankzij zijn ligging binnen de fortstructuur. Toch staat ook hier de relatie tussen industrie, natuur en bewoners onder spanning.
Enkele actuele projecten bepalen mee het toekomstbeeld van Lillo. Het Masterplan Lillo wil het fort herstellen volgens een historisch plan uit 1815. De dijken worden met drie meter verhoogd, terwijl parkeerplaatsen en jachthaven buiten de versterkte zone verplaatst worden. Ook komt er een fietspad op de nieuwe dijk, wat kadert binnen het bredere Sigmaplan dat Vlaanderen moet beschermen tegen overstromingen en tegelijk natuurontwikkeling stimuleert.
Tegelijkertijd bouwt het chemiebedrijf INEOS met Project ONE een grootschalige ethaankraker in de haven. Hoewel dit project wordt gepresenteerd als energie-efficiënt, lokt het veel kritiek uit wegens de klimaat- en stikstofimpact, en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Samen met andere havenuitbreidingen vergroot dit de druk op het omliggende landschap.
2022 – Cluster + Sweco
Onderzoek Lillo Galgeschoor
De bruine kiekendief bedreigd
Tijdens de terreinbezoeken kwamen de contrasten scherp naar voren. Aan de ene zijde domineert de industrie: vlak, utilitair en sterk gecontroleerd. Aan de andere zijde toont zich een weelderiger stuk natuur, waar spontane groei nog mogelijk is. Interviews bevestigden deze spanning: een medewerker van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek wees op de sterke achteruitgang van vogelpopulaties door versnippering, terwijl een bewoonster herinnerde aan de transformatie van Lillo van vissersdorp naar enclave in de haven.
Binnen deze context rijzen vragen bij de voorgestelde dijkverhoging. De huidige dijken vervullen immers een ecologische rol als uitkijkpunt voor roofvogels zoals de bruine kiekendief. Hun aanpassing dreigt deze functie te verstoren. Daarom stelt dit onderzoek een alternatief toekomstbeeld voor: de aanleg van een nieuwe verhoogde dijk in een minder kwetsbare zone, parallel aan de bestaande. De huidige dijk blijft hierdoor behouden als ecologisch waardevol element.
BELGA
Onderzoek Lillo Galgeschoor
Een hypothetisch toekomstbeeld
In dit voorstel worden de ondergrondse leidingen van de petrochemische industrie bovengronds gebracht op leidingbruggen boven het fietspad. Zo wordt de industriële aanwezigheid niet verborgen, maar zichtbaar en betekenisvol geïntegreerd. De leidingen kunnen dienen als beschutting, oriëntatiepunt en zelfs vogelobservatieplaats, waardoor een overgangszone ontstaat waar natuur, industrie en recreatie elkaar niet verdringen maar in balans samenkomen.
Dit toekomstbeeld vraagt om duurzame samenwerking tussen industrie, overheid, natuurorganisaties en bewoners. Zo kan de dijk uitgroeien tot meer dan een functioneel element: een bemiddelde plek die erfgoed respecteert, natuur ondersteunt en recreatie mogelijk maakt in een landschap dat continu in beweging blijft.
2014 - Michiel De Cleene
Onderzoek Lillo Galgeschoor
Onderzoek Lillo Galgeschoor