Archipel

Beleef architectuur!

/06/2015

Tussen kijken en maken Lezing

Feest! Varia

Debat i.s.m. Triënnale Brugge 2015 Debat

/06/2015

Tussen kijken en maken Lezing

K.U. Leuven faculteit architectuur, Gent

Dit academiejaar werkt de Faculteit Architectuur van de KU Leuven rond een generatie architecten die aan haar campussen, het toenmalige Sint-Lucas, in 1974 afgestudeerd zijn. Het gaat hierbij om Paul Robbrecht, Marie-José Van Hee, Marc Dubois, Jan Maenhout, Luc Devos, William Lievens, Paul Lievevrouw, Francis Glorieux en Martin Herman. Ook Christian Kieckens, Marc Felix en Gilbert Decouvreur (Sint-Lucas Kunsthumaniora), die jaren lesgaven op het instituut, maken deel uit van deze generatie. Ingenieur-architect Guy Mouton en architect Patrick Lints vervoegden het team.

Feest! Varia

Binnenplaats van de architectuurafdeling van Sint-Lucas, Gent

35 jaar architectuur: ontdekken, luisteren, discuteren, ontmoeten, kijken, reizen, praten, genieten, op weg naar de verwondering…
Een reuze-BBQ in hopelijk zomers weer.

Debat i.s.m. Triënnale Brugge 2015 Debat

Binnen het kader van de hedendaagse kunst en architectuur triënnale Brugge 2015 organiseert Archipel een debat waarbij gekende architectenbureaus – gemodereerd door architect en stedenbouwkundige Marc Martens – hun relaas geven over ‘omgaan met erfgoed’. In het panel zitten o.a. noA architecten, Dertien 12, Urbain Architectencollectief, Adriaan D’Halluin (Baumschlager-Eberle)

2015: GELAAGD.

In 2015 organiseert Archipel een werkjaar rond het thema ‘gelaagd’: een heel breed thema dat ruimte geeft aan tal van interpretaties. Het behoeft geen betoog, gelaagdheid is eigen aan de mens. Het zorgt voor verschillende lezingen, verschillende ervaringen.

In het woordenboek wordt ’gelaagd’ omschreven als iets dat ‘uit verschillende lagen of niveaus bestaat’. Lagen geven een gevoel van diepte en laten de toeschouwer in verschillende lezingen andere en nieuwe elementen ontdekken waardoor een verhaal / project een bepaalde complexiteit krijgt en zelfs na meerdere lezingen nog steeds fris aanvoelt. Bepaalde lagen hebben heldere kaders, andere zijn subtieler in het project verwerkt. Sommige lagen vloeien in elkaar over en hoeven ook niet direct opgemerkt te worden. Meer nog, sommige lagen mogen zelf onopgemerkt blijven. Gelaagdheid vereist momenten van observatie en reflectie. Gelaagdheid voegt complexiteit en meerduidigheid toe.

Gerelateerd naar architectuur behandelt ‘gelaagd’ heel wat aspecten waarvan we er onmiddellijk een aantal kunnen opsommen, zoals ruimtelijke gelaagdheid, sociale of historische gelaagdheid, technische, programmatische, vormelijke of atmosferische gelaagdheid, interdisciplinaire, reflectieve en landschappelijke gelaagdheid. Gelaagdheid in tijd, in ecologie, gelaagdheid in verhalen en ‘lezingen’, in hiërarchie, gelaagdheid van privaat naar publiek, discipline-overschrijdende gelaagdheid, in schaal ….
Een onuitputtelijke oplijsting die doet nadenken, die inzichten geeft, die andere invalshoeken in het daglicht stelt, die zoekt naar gedragen begrip, die nieuwe verhalen vertelt.

Tijdens het werkjaar 2015 van Archipel, willen we stilstaan bij wat gelaagd kan impliceren of teweegbrengen. Even grasduinen in vakliteratuur:

In een beschrijving van het masterplan voor de Kanaalzone Brussel schrijft Jens Aerts over het beeldbepalende historisch-industriële karakter van de site, waarvan hij de positieve eigenschappen versterkt, en de negatieve minimaliseert. “De nieuwe transformaties en toevoegingen zetten door middel van hedendaagse architectuur de gelaagdheid in de tijd door.”

Els Vervloesem schrijft over de uitdaging van The Ambition of Territory om radicaal anders over het versnipperde Vlaamse stadslandschap te gaan nadenken, in plaats van het planningsideaal van de compacte stad te volgen, “wordt met behulp van cartografie, kunst en ontwerpend onderzoek gezocht naar alternatieve visies en nieuwe ontwikkelingsscenario’s vanuit het gelaagde, horizontale verstedelijkte stadslandschap.”

Bij de voorstelling van het boek “Nieuwe moskeeën in Vlaanderen” wordt door MANA vzw en VAi ingegaan in het opzet om de dubbele gelaagdheid van de architectuur in de maatschappij te bekijken in toepassing op de bouw van moskeeën. “Enerzijds is een gebouw vaak een veruitwendiging van wat er van binnen leeft. De architectuur is niet te scheiden van het leven en de maatschappij waarin ze voorkomt. Aan de andere kant spelen gebouwen zelf een rol in het – letterlijk en figuurlijk – vorm geven van de maatschappij. Architectuur schépt de omgeving. De wijze waarop moskeeën gebouwd worden, bevat als het ware de potentie om de verhoudingen en contacten in de maatschappij te wijzigen en nieuwe perspectieven te uiten.”

De beschrijving van het Ando Hiroshige museum ontworpen door Kengo Kuma leert ons dat Kuma een spel met de traditie speelt, met name door de ingenieuze gelaagdheid van de houtconstructie, waardoor een bijzonder lichtspel door dit lattenwerk in de expositieruimten doordringt, en ook het wezen van deze ruimten verandert. Bovendien zet hij verschillende materialen bewust in omdat “ruimtelijke gelaagdheid in wezen een architectonisch middel is om transparantie en translucentie te creëren”.

In het artikel ‘Rauwe biefstuk op de tekentafel’ in 2012 verschenen in El Croquis, schrijft Michiel Riedijk over conventies en identiteit in architectuur, over gelaagdheid tegenover oppervlakkigheid.
De gelaagdheid waarin een ontwerp zowel conventioneel als onaangepast is, zowel een gentleman als een wilde, zowel glad als ruw, zowel modern als antiek, is een kwaliteit waar we keer op keer in al onze ontwerpen naar op zoek zijn, vanuit de stellige overtuiging dat architectuur moet kunnen schokken en behagen, kunnen koesteren en afstoten om binnen de “film noir” van de stedelijke samenleving betekenisvol te blijven. Onze zoektocht in de Architectuur tracht het surrealisme van alledag te verbeelden, als rauwe biefstuk op een tekentafel.”

Marc Dubois schrijft in de eulogie over het verdwijnen van het paviljoen van Toyo Ito op de Burg in Brugge, net in het jaar dat Ito de Pritzkerprijs wint: “ Een grotere gelaagdheid kan een ontwerper niet aanbrengen, daarin ligt juist het meesterlijke van Ito’s ontwerp. Het paviljoen is letterlijk verankerd met de geschiedenis van Brugge. Ito zag het als een eerbetoon aan Van Eyck, de meesterlijke schilder die het licht wist vast te houden en te sublimeren. Een mooiere daad van respect en waardering voor het verleden valt nauwelijks voor te stellen. Met zijn ontwerp legt Ito een band met wat onder de grond ligt, wat niet zichtbaar is. Een ontwerp dient om het onzichtbare zichtbaar te maken, om vanuit de geest van de plek te handelen, de “genius loci”.”

Om te eindigen een quote van de landschapsarchitect Denis Dujardin: “ Het leven is in zijn lezing zelf een palimpsest. Achter – en onder – elke lezing, schuilt mogelijkerwijze een andere lezing. Het zichtbare “grote” bestaat altijd uit lagen, die niet in de eerste lezing te zien zijn.”

Het is niet de bedoeling binnen het jaarthema van Archipel om elke lezing of activiteit in een bepaald deelaspect te schuiven of te analyseren in al zijn gelaagdheden! Absoluut niet. We willen de aandacht vestigen op de rijkdom van architectuur, van zijn inbedding in een historisch sociaal-maatschappelijke context, evenals op de ruimtelijke zoektocht, de programmatorische vernieuwing etc. We willen de ogen openen en laten voelen dat projecten blijven verrassen vanuit hun veelzijdigheid, hoe we steeds nieuwe “lezingen” van het project ontdekken, hoe geleidelijk aan steeds meer prijsgegeven wordt en het project aan diepgang wint. Uiteraard zijn er bijzondere gelaagdheden eigen aan een project of architect die de overhand kunnen nemen en een eigen ‘lezing’ tot gevolg hebben. Archipel biedt een veelzijdig, boeiend en gevuld werkjaar 2015.

In naam van het Archipelteam,
Hera Van Sande